Na Međunarodni dan osoba s invaliditetom, u Plavoj sali Skupštine grada predstavljeni su rezultati istraživanja o reproduktivnom zdravlju žena sa invaliditetom na teritoriji AP Vojvodine, koje je sproveo Pokrajinski zaštitnik građana – ombudsman, uz podršku i saradnju sa Misijom OEBS-a u Srbiji.
Istraživanje je rađeno u cilju sticanja uvida u stepen (ne)pristupačnosti zdravstvenih usluga za žene s invaliditetom i slojevitost barijera sa kojima se suočavaju u ostvarivanju prava na reproduktivno zdravlje, kako bi se na osnovu dobijenih rezultata unapredile javne politike u oblasti zdravstvene zaštite.
Konferenciju su otvorili prof. dr Zoran Pavlović, pokrajinski zaštitnik građana – ombudsman i Džozef Melot, zamenik šefa Misije OEBS-a u Srbiji, istakavši da su žene sa invaliditetom i dalje nevidljive za institucije, da su izložene stereotipima o rađanju i da realan stepen njihove izloženosti nasilju ostaje nepoznat.
Konsultantkinje OEBS-a, Kosana Beker i Višnja Baćanović, predstavile su rezultate istraživanja. Istraživanjem su obuhvaćeni domovi zdravlja, bolnice i rezidencijalne ustanove u Vojvodini. Sprovedene su fokus grupe sa zdravstvenim radnicima i dubinski intervjui sa ženama sa invaliditetom.
Oko 8% populacije u Srbiji čine osobe sa invaliditetom, među kojima je više žena nego muškaraca (58% su žene).
U zdravstvenom sistemu nema podataka o ženama s invaliditetom. Kod medicinskih radnika postoji visok stepen stereotipa prema osobama s invaliditetom, koji se ispoljavaju u dva pravca:
– stav da žene s invaliditetom ostvaruju jednaka prava kao i druge žene, uprkos evidentnoj nepristupačnosti (ne samo arhitektonskoj, nego i nepristupačnosti u aspektu informacija i komunikacije, kao i neodgovarajuće medicinske opreme);
– humanitarni pristup medicinskog osoblja, koji pružanje zdravstvene usluge ženi s invaliditetom vidi kao velikodušno dobročinstvo, umesto zagarantovanog prava.
Arhaična i uvredljiva terminologija i dalje je široko zastupljena kod medicinskog osoblja (invalid, posebne potrebe), pri čemu većina zdravstvenih radnika smatra da im dodatne edukacije o načinima ophođenja prema ženama s invaliditetom nisu potrebne.
Žene u rezidencijalnim ustanovama višestruko su obespravljene, naročito uskraćivanjem prava na samostalne izbore i odluke.
U sistemima zdravstvene zaštite žena s invaliditetom ne može ostvariti svoja prava bez pratnje – najčešće je neko od članova uže porodice u funkciji personalnog asistenta – pri čemu joj je automatski uskraćeno pravo na privatnost, jer anonimna podrška tokom pregleda ne postoji. Opšte je mesto da pratnja amortizuje nedostatke u sistemu, po cenu dostojanstva žena s invaliditetom.
– Naši stolovi su stari, angažujemo nosače i veći broj sestara da ih smestimo na sto. Kada se javi problem sa podupiračima za noge, angažujemo medicinske sestre da im drže noge. [stanje u jednoj od ispitanih bolnica]
